Theo định hướng thực hành của Massachusetts General Hospital (MGH 2025)

Dành cho Sinh viên Y khoa – Bác sĩ Gây mê Hồi sức lâm sàng

I. NGUYÊN TẮC CỐT LÕI TRONG THEO DÕI GÂY MÊ

Trong gây mê hiện đại, theo dõi bệnh nhân không phải chỉ là “nhìn monitor”, mà là:

• Đánh giá liên tục:
  • Hô hấp
  • Tuần hoàn
  • Thần kinh
  • Chuyển hóa
  • Nhiệt độ
  • Mức độ mê và giảm đau
• Phát hiện sớm:
  • Giảm oxy
  • Hạ huyết áp
  • Tăng CO₂
  • Rối loạn nhịp
  • Mất máu
  • Tụt cung lượng tim
  • Thức tỉnh trong mê
• Can thiệp trước khi xuất hiện tổn thương cơ quan.

II. NGUYÊN TẮC ABCDE TRONG THEO DÕI GÂY MÊ

A — Airway (Đường thở)

Phải luôn xác nhận:

• Đường thở còn thông?
• NKQ đúng vị trí?
• Có tụt NKQ?
• Có co thắt thanh quản/phế quản?
• Có tắc nghẽn đàm nhớt?

Theo dõi:

• Quan sát lồng ngực
• Capnography EtCO₂
• Áp lực đường thở
• SpO₂
• Nghe phổi hai bên

B — Breathing (Hô hấp)

Mục tiêu:

Đảm bảo:

• Oxy hóa
• Thông khí đầy đủ

Theo dõi:

• SpO₂
• EtCO₂
• Tần số thở
• TV
• MV
• Ppeak/Pplat
• FiO₂
• Compliance phổi

Dấu hiệu nguy hiểm:

C — Circulation (Tuần hoàn)

Theo dõi cơ bản:

• ECG liên tục
• Huyết áp không xâm lấn hoặc xâm lấn
• Mạch
• CRT
• Nước tiểu
• Lactate

Theo dõi nâng cao:

• CVP
• Cardiac Output_CO
• SVV/PPV
• FloTrac (nghe podcast tại đây )
• TEE( Siêu âm ngã thực quản)

III. CÁC MONITOR TIÊU CHUẨN ASA/MGH 2025

1. ECG liên tục

Theo dõi:

• Tần số tim
• Nhịp tim
• Thiếu máu cơ tim

Lead quan trọng:

• DII → loạn nhịp
• V5 → thiếu máu cơ tim

Cảnh báo:

• ST chênh
• VT/VF
• Block tim
• Bradycardia nặng

2. Pulse Oximetry (SpO₂) (Nghe podcast tại đây)

Theo dõi:

• Độ bão hòa oxy
• Tưới máu ngoại biên

Giới hạn:

SpO₂ có thể bình thường dù:

• Tăng CO₂
• Thiếu oxy mô
• Shock sớm

3. Non-invasive Blood Pressure (NIBP)

Tần suất:

• Mỗi 3–5 phút

Chú ý:

• Hạ HA kéo dài → tổn thương thận, não, tim

Mục tiêu:

• MAP ≥ 65 mmHg (đa số BN)

4. Capnography — EtCO₂ (Nghe podcast tại đây)

Đây là monitor bắt buộc trong gây mê hiện đại.

Vai trò:

• Xác nhận NKQ
• Theo dõi thông khí
• Phát hiện:
  • Ngừng tim
  • Air embolism
  • MH
  • Disconnect máy thở

Giá trị bình thường:

• EtCO₂: 35–45 mmHg

5. Temperature Monitoring. (Nghe podcast tại đây)

Bắt buộc trong:

• Mổ >30 phút
• Gây mê toàn thân

Vị trí:

• Thực quản
• Bàng quang
• Nasopharynx

Biến chứng hạ thân nhiệt:

• Rối loạn đông máu
• Nhiễm trùng
• Run sau mổ
• Kéo dài hồi tỉnh

IV. QUY TRÌNH THEO DÕI THEO TỪNG GIAI ĐOẠN

1. TRƯỚC KHỞI MÊ

Kiểm tra bệnh nhân

• Danh tính
• Hồ sơ
• Dị ứng
• Nhịn ăn
• Airway
• Consent

Kiểm tra monitor

• ECG
• SpO₂
• NIBP
• EtCO₂
• Nhiệt độ

Kiểm tra máy mê

• O₂
• Ventilator
• Hệ thống hút
• Thuốc cấp cứu
• Difficult airway cart

2. GIAI ĐOẠN KHỞI MÊ

Theo dõi sát:

Hô hấp

• Mask ventilation
• SpO₂
• EtCO₂

Tuần hoàn

• HA mỗi 1–2 phút
• Nhịp tim

Đường thở

• Xác nhận NKQ:
  • EtCO₂ waveform
  • Nghe phổi
  • Quan sát lồng ngực

3. GIAI ĐOẠN DUY TRÌ MÊ

Theo dõi liên tục:

Đánh giá định kỳ:

Mỗi vài phút:

• HA
• HR
• EtCO₂
• SpO₂

Mỗi 15–30 phút:

• Fluid balance
• Blood loss
• Temperature

4. GIAI ĐOẠN HỒI TỈNH

Theo dõi:

• Tự thở
• EtCO₂
• TOF ratio
• Ý thức
• Huyết động
• Đau
• Buồn nôn

Tiêu chuẩn rút NKQ:

• Awake
• TOF > 0.9
• TV đầy đủ
• SpO₂ ổn
• Làm theo lệnh được

V. THEO DÕI NÂNG CAO TRONG GÂY MÊ

1. Arterial Line

Chỉ định:

• Mổ lớn
• Shock
• Vasopressor
• Phẫu thuật tim

Theo dõi:

• Beat-to-beat BP
• ABG
• SVV/PPV

2. Central Venous Catheter

Theo dõi:

• CVP
• ScvO₂
• Truyền vận mạch

3. BIS Monitoring (Nghe podcast tại đây)

Mục tiêu:

Giảm:

• Awareness
• Overdose thuốc mê

BIS mục tiêu:

• 40–60

4. Neuromuscular Monitoring (TOF)

Theo dõi:

• Mức độ giãn cơ
• Hồi phục thần kinh cơ

Mục tiêu trước rút NKQ:

• TOF ratio ≥ 0.9

VI. CÁC TÌNH HUỐNG PHẢI BÁO ĐỘNG NGAY

VII. “10 ĐIỀU KHÔNG ĐƯỢC BỎ QUA” CỦA NGƯỜI GÂY MÊ

1. Không rời monitor.
2. Không bỏ qua EtCO₂.
3. Không tin một thông số đơn lẻ.
4. Luôn nhìn bệnh nhân trước khi nhìn monitor.
5. Theo dõi xu hướng hơn giá trị tức thời.
6. Hạ huyết áp kéo dài là nguy hiểm.
7. SpO₂ bình thường không loại trừ suy hô hấp.
8. Kiểm tra đường truyền liên tục.
9. Đánh giá mất máu liên tục.
10. Chuẩn bị xử trí biến chứng trước khi xảy ra.

VIII. TÓM TẮT THỰC HÀNH LÂM SÀNG

Theo dõi chuẩn tối thiểu trong mọi ca gây mê:

• ECG
• SpO₂
• NIBP
• EtCO₂
• Temperature

Theo dõi nâng cao khi cần:

• Arterial line
• CVP
• CO monitoring
• BIS
• TOF
• TEE

“LOOK AT THE PATIENT — NOT ONLY THE MONITOR”

Thứ tự đánh giá chuẩn:

1. Bệnh nhân
2. Airway
3. Ventilation
4. Circulation
5. Monitor
6. Surgical field

X. SƠ ĐỒ NHỚ NHANH 5 GIÂY TRONG PHÒNG MỔ

“OXY — CO₂ — BP — ECG — TEMP”

Nếu 5 thông số này ổn định:
→ đa số bệnh nhân đang an toàn sinh lý trong thời điểm đó.

Nếu một thông số thay đổi:
→ tìm nguyên nhân trước khi biến chứng xảy ra.

TÀI LIỆU THAM KHẢO: MGH 2025.

MINH HÙNG NGUYỄN