GÂY MÊ TRONG PHẪU THUẬT NỘI SOI TIÊU HÓA CÓ BƠM KHÍ CO2 VÀO Ổ BỤNG.

Chào bạn, rất vui được cùng bạn đi sâu vào một chủ đề quan trọng và phức tạp trong gây mê hồi sức hiện đại: Sinh lý học và quản lý gây mê trong phẫu thuật nội soi tiêu hóa.

A. SINH LÝ CƠ THỂ SAU KHI BƠM KHÍ CO2 VÀO Ổ BỤNG

Phần sinh lý học của những tác động từ việc bơm khí CO2 vào ổ bụng các bạn đọc ở đây.

B. QUẢN LÝ GÂY MÊ TRONG PHẪU THUẬT NỘI SOI TIÊU HÓA.

1. Sinh lý học của bơm hơi CO2 vào ổ bụng 

Việc duy trì áp lực ổ bụng (IAP) thường ở mức 12-15 mmHg gây ra những thay đổi hệ thống đáng kể:

• Hệ tim mạch: Sự gia tăng IAP làm chèn ép tĩnh mạch chủ dưới, giảm tiền gánh ban đầu. Tuy nhiên, việc giải phóng các catecholamine và hệ renin-angiotensin do áp lực và CO2 dẫn đến tăng sức cản mạch hệ thống (SVR) và hậu gánh, có thể làm giảm cung lượng tim (CO) ở bệnh nhân có chức năng tim kém.

• Hệ hô hấp: Hoành cách mô bị đẩy lên trên, làm giảm dung tích cặn chức năng (FRC), tăng áp lực đỉnh đường thở (Ppeak) và gây xẹp phổi (atelectasis) ở các vùng thấp.

• Hệ nội tiết: Đáp ứng stress tăng cao với sự gia tăng cortisol, ADH và các cytokine viêm.

2. Vai trò của khí CO2: Tại sao lại là CO2? 

CO2 là lựa chọn tiêu chuẩn nhờ các đặc tính lý hóa ưu việt:

• Độ hòa tan cao: CO2 hòa tan trong máu nhanh hơn oxy hay nitơ khoảng 20 lần, giúp giảm nguy cơ tắc mạch do khí và dễ dàng đào thải qua phổi.

• Tính an toàn: Không duy trì sự cháy, cho phép sử dụng các thiết bị dao điện cao tần một cách an toàn trong ổ bụng.

• Hệ quả: Tuy nhiên, sự hấp thu CO2 qua phúc mạc dẫn đến tăng CO2 máu (hypercapnia) và toan hô hấp, đòi hỏi sự điều chỉnh thông khí nhân tạo chính xác.

3. Tư thế bệnh nhân và Thông khí nhân tạo

Tư thế trong phẫu thuật tiêu hóa (Trendelenburg cho đại trực tràng hoặc Reverse Trendelenburg cho dạ dày/gan mật) kết hợp với bơm hơi ổ bụng tạo ra thách thức lớn cho thông khí.

Bảng: Ảnh hưởng của tư thế và Pneumoperitoneum

Chiến lược thông khí: 

• Sử dụng chế độ PCV-VG (Pressure Controlled Ventilation – Volume Guaranteed) để tối ưu hóa áp lực đường thở.

• Duy trì thể tích lưu thông (Vt) thấp (6-8 mL/kg trọng lượng lý tưởng) kết hợp PEEP phù hợp (5-8 cmH2O) để ngăn ngừa xẹp phổi.

• Thực hiện các nghiệm pháp huy động phế nang (Recruitment maneuvers) định kỳ.

4. Giãn cơ sâu (Deep Neuromuscular Blockade – NMB) 

Trong phẫu thuật nội soi, giãn cơ sâu (duy trì PTC 1-2 hoặc TOF = 0) mang lại lợi ích vượt trội:

1. Cải thiện phẫu trường: Giúp thành bụng thư giãn hoàn toàn, tạo không gian thao tác tốt ngay cả ở áp lực ổ bụng thấp (low-pressure pneumoperitoneum < 10 mmHg).

2. Giảm chấn thương: Tránh các cử động bất ngờ của bệnh nhân gây tổn thương tạng.

3. Giảm đau sau mổ: Áp lực bơm hơi thấp hơn làm giảm sự căng giãn phúc mạc và cơ hoành, từ đó giảm đau vai và đau thành bụng.

5. Theo dõi trong gây mê và Giảm đau đa mô thức (MMA) 

Theo dõi lâm sàng 

Ngoài các thông số tiêu chuẩn, bác sĩ cần đặc biệt chú ý:

• EtCO2: Duy trì ở mức 35-45 mmHg (có thể chấp nhận tăng nhẹ để tránh áp lực đường thở quá cao).

• Huyết động xâm lấn: Cân nhắc cho bệnh nhân có bệnh lý tim mạch nặng.

• Theo dõi độ giãn cơ (Neuromuscular Monitoring): Bắt buộc khi sử dụng giãn cơ sâu để đảm bảo an toàn khi đảo ngược giãn cơ bằng Sugammadex.

Giảm đau đa mô thức (Multimodal Analgesia) 

Chiến lược “Opioid-sparing” (hạn chế Morphine) là chìa khóa để bệnh nhân phục hồi sớm (ERAS):

• Phong bế mặt phẳng cơ bụng (TAP Block) hoặc tê thấm tại lỗ Trocar.

• Phối hợp Paracetamol IV, NSAIDs/COX-2 inhibitors.

• Sử dụng Lidocaine truyền tĩnh mạch hoặc Magnesium sulfate để giảm nhạy cảm đau trung ương và cải thiện nhu động ruột.

TÀI LIỆU THAM KHẢO: CLINICAL ANESTHESIA 10TH 2025.

BẠN ĐỌC CÓ THỂ NGHE PODCAST TÁC ĐỘNG CỦA KHÍ CO2 LÊN CƠ THỂ TRÊN KÊNH YOUTUBE TẠI ĐÂY.

MINH HÙNG. NGUYỄN